ODM là gì? Chi tiết mô hình sản xuất ODM từ A–Z

Hiện nay có rất nhiều loại mô hình sản xuất linh hoạt giúp các oanh nghiệp tối ưu chi phí và rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường. Một trong số đó là ODM. Vậy ODM là gì? Chi tiết mô hình sản xuất ODM từ A–Z như thế nào?  Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất, cách thức vận hành, ưu – nhược điểm của mô hình này.

ODM là gì?

ODM là viết tắt của Original Design Manufacturer, có thể hiểu là “nhà sản xuất thiết kế gốc”. Mô hình này gồm đơn vị sản xuất chịu trách nhiệm thiết kế sản phẩm, nghiên cứu phát triển (R&D) và sản xuất hoàn chỉnh, sau đó doanh nghiệp khác đặt hàng và phân phối sản phẩm dưới thương hiệu riêng của mình.

Một đơn vị ODM không chỉ đơn thuần là nhà máy gia công, mà còn đóng vai trò như một bộ phận R&D và kỹ thuật chuyên sâu có trách nhiệm:

• Nghiên cứu và phát triển sản phẩm: Phân tích nhu cầu thị trường, phát triển ý tưởng và thiết kế sản phẩm hoàn chỉnh.
• Thiết kế kỹ thuật và tối ưu sản xuất: Hoàn thiện bản vẽ, lựa chọn vật liệu, linh kiện phù hợp để đảm bảo tính khả thi khi sản xuất hàng loạt.
• Sản xuất và kiểm soát chất lượng: Tổ chức dây chuyền sản xuất, kiểm định theo tiêu chuẩn kỹ thuật.
• Tùy chỉnh theo yêu cầu thương hiệu: Điều chỉnh logo, bao bì, một số thông số kỹ thuật theo yêu cầu khách hàng.
• Tư vấn cải tiến sản phẩm: Đề xuất nâng cấp tính năng, tối ưu chi phí và nâng cao hiệu suất.

Như vậy, đơn vị ODM đóng vai trò trung tâm trong toàn bộ quá trình từ thiết kế đến sản phẩm hoàn thiện, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường.

Mô hình ODM hoạt động như thế nào?

ODM hoạt động theo nguyên tắc: Nhà sản xuất thiết kế và sản xuất – Doanh nghiệp xây dựng thương hiệu và kinh doanh. Mô hình này vận hành theo quy trình khép kín, thường bao gồm 5 bước dưới đây:

 

Bước 1: Nghiên cứu thị trường và phát triển ý tưởng sản phẩm

Đơn vị ODM tiến hành:

• Phân tích xu hướng thị trường
• Nghiên cứu nhu cầu người dùng
• Xây dựng ý tưởng và key sản phẩm

Giai đoạn này thường do bộ phận R&D của nhà sản xuất đảm nhiệm, giúp tạo ra sản phẩm có tính ứng dụng và khả năng thương mại cao.

Bước 2: Thiết kế và phát triển kỹ thuật

Sau khi có ý tưởng, nhà sản xuất sẽ:

• Thiết kế kiểu dáng công nghiệp
• Thiết kế kỹ thuật (mạch điện, kết cấu, vật liệu…)
• Tạo mẫu thử (prototype)
• Kiểm tra và tối ưu hiệu suất

Toàn bộ quyền thiết kế ban đầu thuộc về đơn vị ODM.

Bước 3: Doanh nghiệp lựa chọn và tùy chỉnh sản phẩm

Doanh nghiệp đặt hàng sẽ:

• Lựa chọn mẫu sản phẩm phù hợp
• Yêu cầu điều chỉnh một số tính năng (nếu cần)
• Thêm logo, bao bì và nhận diện thương hiệu

Ở bước này, sản phẩm bắt đầu mang bản sắc thương hiệu riêng dù thiết kế gốc do ODM phát triển.

Bước 4: Sản xuất hàng loạt và kiểm soát chất lượng

Sau khi chốt thiết kế cuối cùng, nhà sản xuất:

• Tổ chức sản xuất theo dây chuyền
• Kiểm tra chất lượng theo tiêu chuẩn kỹ thuật
• Đóng gói theo yêu cầu thương hiệu

Đơn vị ODM sẽ chịu trách nhiệm đảm bảo sản phẩm đạt yêu cầu trước khi bàn giao.

Bước 5: Bàn giao và phân phối

Sản phẩm hoàn thiện được giao cho doanh nghiệp để:

• Phân phối ra thị trường
• Xây dựng chiến lược marketing
• Phát triển hệ thống bán hàng

Ưu điểm của mô hình ODM đối với doanh nghiệp

Mô hình ODM ngày càng được nhiều doanh nghiệp lựa chọn nhờ các ưu điểm nổi bật:

1. Tiết kiệm chi phí nghiên cứu và phát triển

Doanh nghiệp không cần xây dựng đội ngũ kỹ sư, phòng nghiên cứu hay đầu tư lớn vào thử nghiệm sản phẩm. Toàn bộ quá trình thiết kế và phát triển đã do đơn vị ODM thực hiện. Do đó giúp:

• Giảm chi phí nhân sự kỹ thuật
• Giảm rủi ro thử nghiệm thất bại
• Tối ưu ngân sách đầu tư ban đầu

2. Rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường

Vì sản phẩm đã có thiết kế sẵn hoặc gần hoàn thiện, doanh nghiệp chỉ cần điều chỉnh theo yêu cầu thương hiệu và tiến hành sản xuất hàng loạt, mang lại các lợi ích:

• Tăng tốc độ thương mại hóa
• Nắm bắt nhanh xu hướng thị trường
• Tăng lợi thế cạnh tranh so với đối thủ

3. Tận dụng chuyên môn kỹ thuật từ nhà sản xuất

Đơn vị ODM thường có:

• Đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm
• Hệ thống dây chuyền sản xuất chuyên nghiệp
• Quy trình kiểm soát chất lượng rõ ràng

Nhờ đó, doanh nghiệp được hưởng lợi từ năng lực kỹ thuật mà không cần tự xây dựng từ đầu.

4. Giảm rủi ro trong phát triển sản phẩm mới

Phát triển sản phẩm từ con số 0 luôn tiềm ẩn rủi ro về kỹ thuật, chi phí và tính khả thi. Với mô hình ODM, sản phẩm đã được nghiên cứu và thử nghiệm trước đó, giúp:

• Hạn chế lỗi thiết kế
• Giảm nguy cơ sản phẩm không phù hợp thị trường
• Tăng tỷ lệ thành công khi ra mắt

5. Tập trung nguồn lực vào xây dựng thương hiệu và kinh doanh

Khi không phải lo khâu thiết kế và sản xuất, doanh nghiệp có thể tập trung vào:

• Marketing và phát triển thị trường
• Xây dựng hệ thống phân phối
• Nâng cao trải nghiệm khách hàng

Đây được coi là lợi thế lớn giúp doanh nghiệp phát triển thương hiệu bền vững.

Nhược điểm và rủi ro khi lựa chọn ODM

Bên cạnh những lợi ích về chi phí và tốc độ triển khai, mô hình ODM cũng tồn tại một số hạn chế. Việc hiểu rõ ODM là gì cùng nhược điểm và rủi ro khi lựa chọn ODM sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng chiến lược phù hợp nhất trong quá trình sản xuất.

1. Hạn chế quyền kiểm soát thiết kế sản phẩm

Trong mô hình ODM, thiết kế gốc thuộc về nhà sản xuất. Doanh nghiệp chỉ có thể điều chỉnh một số yếu tố như logo, bao bì hoặc một vài tính năng nhỏ. Điều này có thể dẫn đến:

• Khó tạo sự khác biệt hoàn toàn so với đối thủ
• Hạn chế quyền sở hữu trí tuệ đối với thiết kế cốt lõi
• Phụ thuộc vào định hướng phát triển sản phẩm của nhà sản xuất

2. Nguy cơ trùng lặp sản phẩm trên thị trường

Một nhà sản xuất ODM có thể cung cấp cùng một thiết kế cho nhiều thương hiệu khác nhau. Do đó, sản phẩm có thể giống hoặc tương tự đối thủ, khó xây dựng lợi thế cạnh tranh độc quyền và dễ xảy ra cạnh tranh về giá

3. Phụ thuộc vào năng lực và uy tín của nhà sản xuất

Chất lượng sản phẩm, tiến độ giao hàng và độ ổn định phụ thuộc lớn vào đối tác ODM. Nếu lựa chọn đơn vị thiếu kinh nghiệm hoặc quy trình quản lý chưa chặt chẽ, doanh nghiệp có thể gặp:

• Lỗi kỹ thuật trong sản xuất hàng loạt
• Chậm tiến độ giao hàng
• Ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu

4. Rủi ro về bảo mật và sở hữu trí tuệ

Thông tin về thương hiệu, kế hoạch kinh doanh và chiến lược thị trường thường được chia sẻ trong quá trình hợp tác. Nếu không có thỏa thuận bảo mật rõ ràng (NDA), doanh nghiệp có thể đối mặt với:

• Rò rỉ thông tin sản phẩm
• Sao chép ý tưởng
• Tranh chấp quyền sở hữu thiết kế

5. Khó linh hoạt khi muốn thay đổi thiết kế lớn

Vì thiết kế cốt lõi do ODM xây dựng, nếu doanh nghiệp muốn thay đổi cấu trúc sản phẩm hoặc phát triển phiên bản hoàn toàn mới, thì phần chi phí và thời gian có thể tăng đáng kể.

 

Khi hiểu rõ ODM là gì, các doanh nghiệp cần cân nhắc thật kỹ lưỡng về nhu cầu để lựa chọn mô hình sản xuất hợp lý nhất. Trong một số tình huống dưới đây, doanh nghiệp có thể cân nhắc mô hình ODM:

1. Khi doanh nghiệp chưa có đội ngũ R&D riêng

Việc xây dựng phòng nghiên cứu và phát triển sản phẩm đòi hỏi chi phí đầu tư và đội ngũ chuyên môn cao. Do đó, nếu doanh nghiệp chưa đủ nguồn lực, ODM là giải pháp hiệu quả để nhanh chóng sở hữu sản phẩm hoàn chỉnh mà không cần đầu tư từ đầu.

2. Khi muốn mở rộng danh mục sản phẩm với chi phí tối ưu

Nếu doanh nghiệp của bạn đang kinh doanh ổn định nhưng muốn:

• Bổ sung thêm dòng sản phẩm mới
• Thử nghiệm phân khúc thị trường mới
• Mở rộng thương hiệu sang ngành hàng liên quan

Nếu có một trong 3 yếu tố trên, ODM chính là giải pháp giúp giảm rủi ro tài chính vì không phải đầu tư toàn bộ quy trình phát triển sản phẩm từ đầu.

3. Khi ưu tiên tập trung vào xây dựng thương hiệu và phân phối

Nếu chiến lược của doanh nghiệp là tập trung vào: marketing, phát triển hệ thống đại lý, hăm sóc khách hàng,… thì việc hợp tác với một đơn vị ODM uy tín sẽ giúp doanh nghiệp dành toàn bộ nguồn lực cho hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Tuy nhiên để có thể đạt được hiệu quả tối ưu nhất, doanh nghiệp cần lựa chọn đơn vị sản xuất có năng lực và uy tín lâu dài. Cần phải đảm bảo các yếu tố như: năng lực thiết kế – sản xuất, hệ thống bảo mật, hệ thống quản lý chất lượng, minh bạch về chi phí và tiến độ,…

Hiện nay tại Việt Nam, Công ty Điện tử SHDC là một trong những đơn vị tiên phong trong lĩnh vực sản xuất theo mô hình ODM. Công ty có kinh nghiệm trong việc thiết kế mạch, phát triển sản phẩm đến sản xuất và kiểm soát chất lượng. Việc hợp tác với đối tác có chuyên môn và quy trình bài bản sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro và tối ưu hiệu quả đầu tư.

Lời kết

Với lời giải đáp “ODM là gì?”, chắc chắn các doanh nghiệp đã có cái nhìn đầy đủ và hệ thống về mô hình sản xuất này. Việc hiểu đúng bản chất và cách vận hành của ODM sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm nguồn lực nghiên cứu và phát triển sản phẩm mà còn rút ngắn thời gian thương mại hóa, và nâng cao lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

FAQs

1. ODM là gì và khác gì so với OEM?
ODM là mô hình nhà sản xuất tự thiết kế và sản xuất sản phẩm, còn OEM sản xuất dựa trên thiết kế có sẵn từ doanh nghiệp đặt hàng.

2. Doanh nghiệp nào phù hợp với mô hình ODM?
Startup, doanh nghiệp chưa có đội ngũ R&D hoặc công ty muốn đưa sản phẩm ra thị trường nhanh thường phù hợp với mô hình ODM.

3. Sản xuất theo mô hình ODM có đảm bảo tính độc quyền không?
Điều này phụ thuộc vào thỏa thuận hợp đồng. Nếu không có cam kết độc quyền, nhà sản xuất ODM có thể cung cấp thiết kế tương tự cho nhiều thương hiệu khác nhau.